PROGRAMMA LEERHUIS AMSTERDAM TENACH & EVANGELIE

NAJAAR 2020

https://leerhuisblog.wordpress.com

ZATERDAG 19 SEPTEMBER: DE TEKST MAG HET ZEGGEN

Karel Deurloo (1936-2019) was –  tot een herseninfarct het hem onmogelijk maakte – een spraakmakend Nederlands theoloog die door zijn wijze van omgaan met  de tekst velen de ogen opende voor de verrassende en blijvende actualteit van  Tenach. 

Joep Dubbink, een van zijn oud-leerlingen publiceerde dit voorjaar een inleiding op wat Deurloo vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw heeft gepubliceerd. Geen algemeen hoofdwerk als een  Kirchliche Dogmatik, maar een rijke verzameling van allerlei op één onderwerp of op één doel gerichte, praktische en juist niet alleen voor vaktheologen bedoelde  boekjes. 

Op deze studiebijeenkomst krijgt Dubbink gelegenheid om zijn boek bij ons te introduceren door de  hoofdtrekken van Deurloo’s werk te schetsen.  Wilken Veen, die als voorganger van de Amstelkerk nauw met hem heeft samengewerkt,  zal aandacht besteden aan Deurloo’s bijbelse liedjes en musicals en Adriaan Deurloo zal proberen de achtergrond te schetsen van waaruit zijn broers werk voortkwam.

Zaterdag 19 september  14 – 17 uur uur (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

 

“AUF FLÜGELN DES GESANGES”: POËZIE EN MUZIEK

In een serie van drie avonden aandacht voor een drietal Duitse dichters: Johann Wolfgang von Goethe (1749 –1832), Heinrich Heine (1797-1856) en Eduard Mörike (1804-1875), op muziek gezet door componisten en componistes als Carl. Loewe (1786-1869), Franz Peter Seraphicus Schubert (1797-1828), Fanny Mendelssohn (1805-1847), Felix Mendelssohn (1809-1847), Robert Schumann (1810-1856), Franz Liszt (1811-1886), Clara Wieck (1819-1896) en Hugo Wolff (1860-1903), aangevuld met Nederlandse componisten als Samuel de Lange jr. (1840-1911), Alphons Diepenbrock (1862-1921), en Henriëtte Bosmans (1895-1952). 

Bekende gedichten als Erlkönig, Prometheus en Die Loreley zullen we in meerdere versies beluisteren. Ook een aantal Nederlandse vertalingen zullen we bekijken; maar ook de prachtige Friese vertalingen van Heine van Fedde Schurer.

Gerard van der Leeuw (jawel, de kleinzoon vàn) is musicoloog en publicist. Dat hij enigszins erfelijk belast is heeft er toe geleid dat hij naast musicologie ook (tot en met zijn kandidaats) theologie heeft gestudeerd. Hij gaf jarenlang les op het Zwols conservatorium, de Isvw en is hoofdredacteur van De Rode Leeuw, onafhankelijk tijdschrift voor muziek en cultuur. 

Dinsdag 22 september, 20 oktober, 24 november 20.00 uur (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

AGAMBEN LEZEN: NAAKTHEDEN

De wijze waarop we in onze cultuur met ons naakte lichaam omgaan moet zich nog altijd verhouden tot een theologische erfenis die velen als knellend ervaren. In een bundel essays onderzoekt de Italiaanse filosoof Giorgio Agamben of er hefbomen zijn waarmee we aan dit ‘theologisch dispositief’ kunnen ontsnappen. Net als bij eerdere in het leerhuis van hem gelezen geschriften nodigt dat ons ook uit tot een theologische reactie op dit programma. Uit de bundel, Naaktheden geheten, lazen we in het afgelopen najaar de opstellen over ‘identiteit zonder persoon’ en ‘naaktheid’. We vervolgen nu met de teksten ‘Het verheerlijkte lichaam’, ‘Honger als een os – overwegingen over de sabbat, het feest en de onwerkzaamheid’ (met als uitsmijter ‘Het laatste hoofdstuk van de wereldgeschiedenis’) en ten derde het fascinerende openingsopstel van de bundel: ‘Schepping en verlossing’

Tekst: Giorgio Agamben, Naaktheden, vertaling Martijn Buys, pp. 145-185; 7-20

Amsterdam: Sjibbolet, 2011, € 23.99 (aan te schaffen door de deelnemers)

Inleider: Prof. dr. Rinse Reeling Brouwer, auteur van Eeuwig leven. Agamben & de theologie (Amsterdam: Sjibbolet, 2016), samen met Wilken Veen

Dinsdag 29 september, 13 en 27 oktober 20.00 uur (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

WESSEL TEN BOOM : IN DEN BEGINNE WAS HET WOORD…

De grote breuk binnen de Nederlandse poëzie wordt meestal gelegd bij 1880, toen de poëzie ‘modern’ geworden is. Alles van daarvoor geldt als minder relevant voor onze oren. In zijn nieuwe cursus poëzie wil Wessel ten Boom dit keer bij het begin beginnen. Wat was poëzie binnen de context van de Middeleeuwen? Vielen christelijk geloof en poëzie samen, of was er meteen al iets van een eigen stem naast de kerkelijke belijdenis? Welke breuk betekende daarna de Renaissance, met Hooft en Bredero, maar ook Vondel en Cats? Stof te over –  en hoe trager we lezen, hoe rijker we zullen zijn. Ook ‘nieuwelingen’ zijn zeker welkom! 

Wessel ten Boom is theoloog en kenner en schrijver van poëzie.

Zaterdag 3 en 17 oktober 10.30 uur. (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

MET TENACH EN EVANGELIE KORAN LEZEN

Wie zeggen de joden, de christenen en de moslims dat Ik ben? 

Het antwoord wordt meestal (te) snel gegeven. Maar hoe luidt het als je werkelijk leert luisteren naar de Tenach, het blijvende Eerste Testament en zó het Nieuwe Testament én de Koran leest als vervulling en bevestiging van de Tenach? 

Twee cruciale onderwerpen komen aan de orde: het geboorte verhaal van de Messias en het verhaal van diens kruisiging. Het kader waarin de verhalen staan is ‘apocalyptisch. 

De ‘laatste dingen’ kunnen pas goed verstaan worden als de verbinding gelegd wordt met de ‘eerste dingen’. Aan het eind van de 19de eeuw verscheen een boek met de titel: Schepping en Chaos in Oertijd en eindtijd. Die oertijd draait niet om creatie of evolutie: hoe in zes dagen hemel en aarde inclusief de mens uit het niets geschapen is, maar waartoe wij mensen hier op aarde zijn. De oude katholieke catechismus gaf als antwoord: ‘Wij zijn op aarde om God te dienen en om hier en in het hiernamaals gelukkig te zijn.” De Bijbel geeft in proza, poëzie, in liederen en  lofzangen (Hanna en Maria) een veel geiniger antwoord.

In plaats de Evangeliën als uitgangspunt te nemen, wordt het twaalfde hoofdstuk van de Apocalyps van Johannes als uitvalspoort genomen: ‘De vrouw en de draak”.     

In mythische taal wordt een ‘Strijdmythe’ verteld, die ingaat tegen de strijdmythe van de machthebbers in de wereld van toen en ook van nu.   

Theoloog en arabist Anton Wessels heeft in de loop der jaren een vaste kring van meelezers om zich heen verzameld. Maar elke nieuwkomer is welkom .

Zaterdag  10 en 24 oktober, 7 en 21 november 10.30 uur. (Thomaskerk, Prinses Irenestraat)

 

100 JAAR WILLEM VOGEL EN WILLEM BARNARD

De vernieuwing van het kerklied is een van de belangrijkste (en een van de meest miskende) culturele ontwikkelingen in Nederland in de twintigste eeuw geweest. Juist dit jaar is het honderd jaar geleden dat twee Protestantse steunpilaren van deze beweging werden geboren: op 2 mei 1920  de kerkmusicus Willem Vogel en op 15 augustus daaraanvolgend de dichter en theoloog Willem Barnard. Beiden overleden ook in hetzelfde jaar: 2010. Dus tien jaar geleden. Door de coronaverwikkelingen is er niet veel terechtgekomen van de geplande herdenkingen . Voor ons reden om dit najaar een inhaalrace te starten – in de hoop dat dat dat kan! We beginnen met een inleiding door Christiaan Winter die als kerkmusicus en cantor zelf een belangrijke rol heeft gespeeld (en speelt) op dit gebied. Met woord en klank zal hij ons laten horen waartoe de samenwerking van beide coryfeeën heeft geleid.

Zaterdag 31 oktober 10.30 uur (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

 

BONHOEFFER (1906-1945) EN DE KERK

Vanaf zijn proefschrift over Sanctorum Communio (Gemeenschap der heiligen) tot aan zijn laatste brieven vanuit de gevangenis, is Bonhoeffer bezig met de vraag, wat een kerk is en wat haar te doen staat, ook of vooral in de benarde situatie van het ‘Derde Rijk’. Via ‘navolging’ (van Christus) wat hij begrijpelijkerwijs de belangrijkste taak van een christelijke gemeenschap vindt, komt hij via zijn Ethiek (dat is zoeken naar een antwoord op de vraag, wat betekent navolging concreet in een bepaalde historische situatie) uit bij de gevangenisbrieven, waarin hij nadenkt over een kerk van na de oorlog. Dat moet een kerk zijn die zich losmaakt van iedere vorm van machtsdenken, die niet primair een religieus instituut is (dat zal zijn betekenis verliezen), maar een kerk die er in navolging van Jezus is voor anderen. Die gedachten heeft hij niet uit kunnen werken. Het ligt er voor ons als een erfenis en een opdracht. Inleider: Wilken Veen.

Dinsdag 8 december 20.00 uur (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

BIJBELS LEERHUIS OP DONDERDAGMIDDAG

Sinds  enkele jaren organiseren we een veertiendaags bijbels leerhuis in het Gast-huis. De opzet is heel simpel. We doen aan close reading. Op elke bijeenkomst wordt een gedeelte van de bijbel nauwkeurig gelezen met behulp van een door de inleider gemaakte werkvertaling en vervolgens proberen we er met elkaar achter te komen wat deze tekst ons te zeggen heeft. Dit seizoen gaan  Wilken Veen en Wout van der Spek door met de verhalen over David en Saul uit de boeken van Samuel. Wanneer handelt een koning koninklijk? 

Vertalingen worden uitgereikt, maar een bijbel (bij voorkeur niet in de NBV-vertaling) is altijd handig en kleurpotloden kunnen soms helpen de structuur van een tekst zichtbaar te maken.

Donderdag 24 september, 8 en 22 oktober, 12 en 26 november en 10 december 14.00 uur. (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

DE SCHOOL VAN MISKOTTE

In de School van Miskotte lezen we dit najaar Proeven van toepassing, het derde deel van Als de goden zwijgen, het boek waarin Miskotte de zin van het Oude Testament probeert zichtbaar te maken, “de zin die impliciet is , als het recht gelezen wordt”, zoals hijzelf schrijft. “Dat het dan bovendien in de situatie rechtstreeks binnenvalt is een toegift!” Het boek, verschenen in 1956, is nog antiquarisch te verkrijgen en als deel 8 van het Verzameld Werk. 

De bijeenkomsten worden geleid door Wilken Veen (predikant voor het leerhuis) en Evert-Jan de Weijer (predikant Thomaskerk).

Dinsdag 3 en 17 november, 1 december 20.00 uur. (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

 

TEKST EN TRADITIE 

Een tekst uit vroeger tijden, een oud of modern gedicht, een recent artikel over een actueel probleem kan het thema zijn van een open onderling gesprek. De deelnemers bepalen in onderling overleg de onderwerpen. Leiding: Wilken Veen en Adriaan Deurloo. Wij zijn bezig hoofdstukken te lezen uit het in 2017 uitgekomen 25 Eeuwen Theologie.

Woensdag 14 oktober, 18 november en 16 december14.00 uur. (Rapenburg 58hs)

 

OBRECHTACADEMIE: ETHIEK EN OECUMENE

Het gesprek tussen Rooms-Katholieken en Protestanten gaat door. Dit jaar staat ethiek in het middelpunt.

Maandag 28 september 20.00 uur: Damiaan Meuwissen over Thomas van Aquino en Humanae Vitae

Maandag 26 oktober 20.00 uur: Bart Voorsluis en Henk Lensink over het naakt in Genesis 3.

Maandag 30 november 20.00 uur: De nieuwe openingen dankzij de feministische theologie

(Pastorie Obrechtkerk. Jacob Obrechtstraat 30).

KALENDER

Woensdag 16 september 14.00 uur : Tekst en Traditie (Rapenburg 58)

Zaterdag 19 september 10.30 uur: De tekst mag het zeggen  (TK)

Dinsdag 22 september 20.00 uur: Auf Flügeln des Gesanges (TK)

Donderdag 24 september 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Maandag 28 september 20.00 uur: Obrechtacademie (Pastorie Obrechtkerk)

Dinsdag 29 september 20.00 uur: Agamben lezen (TK)

Zaterdag 3 oktober 10.30 uur: Wessel ten Boom (TK)

Donderdag 8 oktober 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Zaterdag 10 oktober 10.30 uur : Koran lezen (TK)

Dinsdag 13 oktober 20.00 uur: Agamben lezen (TK)

Woensdag 14 oktober 14.00 uur : Tekst en Traditie (Rapenburg 58)

Zaterdag 17 oktober 10.30 uur: Wessel ten Boom (TK)

Dinsdag 20 oktober 20.00 uur: Auf Flügeln des Gesanges (TK)

Donderdag 22 oktober 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Zaterdag 24 oktober 10.30 uur : Koran lezen (TK)

Maandag 26 oktober 20.00 uur: Obrechtacademie (Pastorie Obrechtkerk)

Dinsdag 27 oktober 20.00 uur: Agamben lezen (TK)

Dinsdag 3 november 20.00 uur: School van Miskotte (TK)

Zaterdag 7 november 10.30 uur : Koran lezen (TK)

Donderdag 12 november 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Dinsdag 17 november 20.00 uur: School van Miskotte (TK)

Woensdag 18 november 14.00 uur : Tekst en Traditie (Rapenburg 58)

Zaterdag 21 november 10.30 uur : Koran lezen (TK)

Zaterdag 31 oktober 10.30 uur: 100 jaar Vogel en Barnard (TK0

Dinsdag 24 november 20.00 uur: Auf Flügeln des Gesanges (TK)

Donderdag 26 november 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Maandag 30 november 20.00 uur: Obrechtacademie (Pastorie Obrechtkerk)

Dinsdag 1 december 20.00 uur: School van Miskotte (TK)

Dinsdag 8 december 20.00 uur: Bonhoeffer (TK)

Donderdag 10 december 14.00 uur: Bijbels Leerhuis (TK)

Woensdag 16 december 14.00 uur : Tekst en Traditie (Rapenburg 58)

 

 

OPGAVE EN KOSTEN:

Het is vanwege corona  nodig u van tevoren op te geven. Voor alle bijeenkomsten wordt een toegangsprijs van € 5,- gevraagd. U kunt die overmaken op gironummer NL32INGB0000449815 PROTESTANTSE GEMEENTE IN ZAKE T&E of ter plekke (digitaal) afrekenen.

Het Leerhuis kan niet bestaan zonder uw hulp. Uw giften op gironummer NL32INGB0000449815 PROTESTANTSE GEMEENTE IN ZAKE T&E  zijn zeer welkom.

Wilt u regelmatig op de hoogte blijven van de activiteiten van het leerhuis? Stuur een e-mail naar late@rijmerij.nl en u krijgt de LAT&E POST toegestuurd. Voor verdere informatie zie https://leerhuisblog.wordpress.com.