Martien Brinkman over Joost Zwagerman

De theoloog Martien Brinkman (1950), emeritus hoogleraar theologie aan de Vrije Universiteit, publiceerde in 2014 Hun God de mijne? over hoe vier grote Nederlandse dichters nieuwe woorden zochten voor God. In 2018 kwam daarop een vervolg in Dichtbij het onuitsprekelijke, waarin hij onderzocht hoe veertien moderne dichters  hun ervaringen met wat niet te zeggen valt onder woorden hebben gebracht.

Dat Joost Zwagerman (1963-2015)van dat veertiental deel uitmaakt, wekt geen verbazing. Na zijn veelbelovend debuut als romanschrijver in 1986, liet Zwagerman zich kennen als een veelzijdig publicist op velerlei gebied, al hadden poëzie en beeldende kunst duidelijk zijn voorkeur. In 1987 verscheen zijn eerste dichtbundel, spoedig gevolgd door andere. De waardering voor zijn werk blijkt uit vele vertalingen en de prijzen die hij kreeg. Zo ontving hij In januari 2008 de Gouden Ganzenveer  voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan de Nederlandse geschreven cultuur. Zijn geregeld optreden voor radio en televisie maakten hem bekend bij een groot publiek en hij was een van de meest gelezen schrijvers van zijn generatie. Hoewel hij naar buiten toe het toonbeeld van levenslust en geestdrift leek, was hij tezelfdertijd slachtoffer van aanvallen van zware depressiviteit. In Door eigen hand. Zelfmoord en de nabestaanden, essays en interviews (2005), waarin hij zijn vader zijn zelfgekozen dood verweet, kwam dat onder meer tot uitdrukking. Het weerhield hem er niet van uiteindelijk dezelfde weg te gaan.

Waar het gaat over onze houding tegenover wat te groot is om uit te spreken, maar wat ons juist daardoor haast provoceert om dat toch te doen, mag Zwagerman niet ontbreken. Heette zijn laatste dichtbundel niet Wakend over God? Het een-na-laatste gedicht daarvan luidt:

God ademt mij

Mijn lief, wees alsjeblieft
heel lief voor mij, nu God
mij denkelijk heeft uitgewist.
Mijn lief, blijf alsjeblieft
heel dicht bij mij. Misschien
word ik door God gemist.

Mijn lief, vertrouw ook
nu op mij. Ik ben niet weg,
God ademt mij. Mijn lief,
wees alsjeblieft heel lief
voor mij. Misschien heeft God
Zich in mijn dood vergist.

Voor de laatste, tiende! keer brengt Martien Brinkman ons dichter bij een dichter. Zwagerman is van die reeks een waardige afsluiting.

De inleiding wordt muzikaal omlijst door Hermine Deurloo (mondharmonica ) en Maarten van der Grinten (gitaar).

Dinsdag 1 oktober 20.00 uur. (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

Advertenties